Kasım’da Yıldız Gözlemi: İki Numaralı Süper Ay, Bolca Meteor ve ‘Çıplak’ Satürn

“`html

Bu ay, üç farklı meteor yağmurunun zirvesine tanıklık edeceğiz.

Bir hayvanat bahçesi düşünün: bir öküz, bir aslan, bir kunduz ve çılgın bir deli bir bara gidiyor… Hem iki ya da üç meteor yağmuru, hem de süper Ay ve Satürn‘ün meşhur halkaları olmadan gözlemlenebileceği bu ay, heyecan verici bir yıldız gözlemi fırsatı sunuyor.

5 Kasım: Tam Kunduz Süper Ay’ı

“Tam kunduz süper Ay’ı” ifadesi kulağa tanıdık gelmeyebilir, fakat Kasım ayında üst üste gelen üç süper Ay’dan ikincisi gerçekleşiyor. Ayrıca, bu ay, Ay’ın bize en yakın konuma geldiği zamanlardan biri. Bu durum, onu adeta bir süper Ay haline getiriyor.

Gerçek bir süper Ay nadirdir. Bu terim, Ay’ın tam aydınlanmasıyla Dünya’ya olan en yakın konumunun örtüşmesi durumunda kullanılıyor. 2025 sonunda üst üste üç tane süper Ay göreceğiz ve bu Kasım, bunların en etkileyicisi olacak.

Çiftçi Almanağı’na göre, bu muhteşem süper Ay’ın tüm ihtişamını 5 Kasım günü, saat 16:19’da izleyebilirsiniz. Kızılderili kültürü, Kasım Ayı için çeşitli büyüleyici isimler öneriyor; bunlar arasında Cree halkından “Nehirler Donmaya Başlıyor Ay’ı”, Haida halkından “Ayılar Uyuyor Ay’ı” ve Hopi halkından “Yavru Kartal Ay’ı” yer alıyor.

5 Kasım’dan 12 Kasım’a: Taurid Meteor Yağmurları Zirvesinde

Her yıl meydana gelen ve Taurid Meteor Yağmuru, Kuzey ve Güney Tauridler olarak iki ayrı yağmurdan oluşuyor. Kuzey Taurid’ler, 2004 TG10 ismindeki bir asteroidden kaynaklanırken, Güney Taurid’ler 2P/Encke Kuyrukluyıldızı’nın kalıntılarından oluşuyor. Her iki yağmur da genelde birlikte gözlemleniyor, çünkü bilim insanları bu meteorların 20.000 yıl önce parçalanan bir büyük cismin kalıntıları olduğunu düşünüyorlar.

Güney Taurid’lerin zirveye çıkması bekleniyor, ancak süper ay nedeniyle gözlemi biraz zor olabilir. Bu nedenle, Kuzey Taurid’ler, gözlem yapmak için daha uygun bir seçenek olabilir.

Kuzey Taurid’lerin zirvesinin 9 Kasım gecesi başlayıp, 12 Kasım’ın ilk saatlerine kadar süreceği düşünülüyor. Meteorlar, Boğa takımyıldızının kenarında doğuyor. En uygun gözlem zamanı, Boğa takımyıldızının gökyüzünün yüksek kısımlarında olduğu saatlerdir.

Taurid yağmurları, parlak ve yavaş hareket eden ateş topları ile bilinir; bu gösteride birçok ateş topu görme şansınız bulunuyor.

17 Kasım’dan 19 Kasım’a: Leonid Meteor Yağmuru Zirvesi

Kasım’da yalnızca Taurid’ler değil, Leonid Meteor Yağmuru da gözlemleniyor. Bu yağmur, ay ortasında üç gün boyunca zirve yapacak. Kaynak noktası, Aslan takımyıldızı‘ndaki Algieba ve Rasalas yıldızlarının ortasında yer alıyor. Aslan, gece yarısından sonra belirmeye başlıyor ve 16-17 Kasım geceleri çok sayıda meteor gözlemlenebilir.

Ancak dikkatli olmalısınız; çünkü Leonid’ler, saatte yüz binlerce kilometre hızla geçerek atmosfere giriyor. Guinness Rekorlar Kitabı’nda “En Hızlı Meteor Yağmuru” olarak kaydedilmişlerdir.

Neyse ki bu yıl, tarihleri dolunaydan iki hafta sonraya denk geldiği için Leonid gözlemi için ideal koşullar mevcut. Ay, ince bir hilal halinde olacak ve ışığı gökyüzünü etkilemeyecek. Doğuya bakarak, gökyüzünde Aslan’ı bulup, kayan bir yıldız ile bir dilek tutabilirsiniz.

23 Kasım: Satürn Halkalarını Göremeyecek

Satürn’ün en belirgin özelliği, görkemli halkaları‘dır. Büyük ölçüde su buzundan oluşan bu halkalar, gezegenin yörünge düzlemine demir gibi dik bir açıda yer alıyor. Satürn’den 6.900 kilometre uzağa uzanan bu halkalar, bazen 9 metre genişliğe bile ulaşıyor.

Ancak bu ay, Satürn’ün halkaları görünmez hale gelecek. Dünya, yılın çoğunu Saturn’ün halka düzlemi civarında geçiriyor ve 23 Kasım’da tam hizaya geleceğiz. Bu durumda, halkalar neredeyse hiç görünmeyecek. Eğer teleskopla bakarsanız, onları sadece ince bir çizgi gibi görebilir ya da hiç göremeden, yalnızca Satürn’ün gazlı ihtişamını izleyebilirsiniz.

Güneye bakın ve boynunuzu ufuktan 45° kadar uzatın, çünkü Satürn tam burada, Balıklar ve Kova takımyıldızları arasında olacak.

Herhangi bir gökyüzü olayını gözlemlerken, en iyi deneyimi elde etmek için ışık kaynaklarından uzaklaşıp gözlerinizi karanlığa alıştırmayı unutmayın.

Bir sonraki ay görüşmek dileğiyle!

Yazar: Tom Hawking/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Kasım’da Yıldız Gözlemi: İki Numaralı Süper Ay, Bolca Meteor ve ‘Çıplak’ Satürn yazısı, ilk olarak Popular Science platformunda yayımlandı.

“`