“`html
Mars yüzeyinde hareket etmek, dışarıdan bakıldığında oldukça kolay görülebilir; ancak arka planda son derece karmaşık bir planlama süreci bulunmaktadır. NASA, Aralık 2025’te bu süreci önemli ölçüde dönüştüren büyük bir adım attı. Ajans, Mars’taki Jezero Krateri içerisinde görev yapan Perseverance gezgin aracının rotasını ilk kez büyük bir dil modeliyle oluşturarak yeni bir çığır açtı.
Bu süreçte NASA, Claude olarak adlandırılan yapay zeka modelini kullanarak Perseverance için detaylı bir sürüş planı hazırladı. 8-10 Aralık tarihleri arasında araç, Mars yüzeyinde yaklaşık 400 metre ilerleyerek bu mesafeyi tamamen Claude’un belirlediği rota üzerinden kat etti. Belirlenen rota, yoğun kaya parçalarının bulunduğu ve insan planlaması açısından zaman gerektiren bir alanı kapsıyordu.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, yapay zekanın aracı doğrudan kontrol etmemesidir. Claude, sadece sürüş için gerekli rota noktalarını üretti; bu noktalar daha sonra NASA mühendisleri tarafından gözden geçirildi ve standart doğrulama süreçlerinden geçirildi.
Yani Perseverance, komutlarını yine Dünya’dan aldı, ancak bu komutların temelini yapay zeka tarafından önerilen bir plan oluşturdu. Mars’ta bir gezgin aracı yönlendirmek, zannedildiğinden daha hassas kararlar gerektirir. En küçük bir eğim, gevşek zemin veya keskin kaya parçaları, aracı kaydırabilir veya durdurabilir. Bu nedenle NASA ekipleri, Perseverance’ın inişinden bu yana, her sürüşü “ekmek kırıntısı” olarak adlandırılan ayrıntılı ara noktalarla manuel olarak planladı.
NASA, Mars yüzeyinde rota planlamasını yapay zekaya emanet etti
Claude’un bu görevi üstlenebilmesi için NASA, modele Perseverance’ın yıllar boyunca topladığı görüntüler, haritalar ve sürüş verilerinden oluşan kapsamlı bir bağlam sağladı. Ardından Claude, onar metrelik segmentler halinde rota noktaları oluşturarak bu noktaları kendi içinde değerlendirip gerektiğinde yeniden düzenledi. Bu süreç, tek seferlik bir komuttan ziyade, adım adım ilerleyen sistematik bir planlama şeklinde gerçekleştirildi.
Ortaya çıkan rota, Jet Propulsion Laboratory (JPL) mühendisleri tarafından günlük olarak kullanılan simülasyon ortamında test edildi. Ekipler, Claude’un önerdiği plan üzerinde sadece küçük düzeltmeler gerçekleştirdi. Bu değişikliklerin bir kısmı, Claude’un planlama sürecinde erişemediği, yere daha yakın çekilmiş güncel görüntülere dayanmaktaydı. Nihai rota, bu kontrollerin ardından Perseverance’a iletildi.
NASA’ya göre bu yeni yaklaşım, rota planlama süresini yarı yarıya azaltma potansiyeline sahip. Daha az zaman alan planlama, mühendislerin daha fazla sürüşe olanak tanıması anlamına geliyor. Bu da Perseverance’ın daha fazla örnek toplaması, daha geniş alanları incelemesi ve bilimsel verimliliğin artması demektir. Bu gelişim, kurumun mevcut koşulları göz önünde bulundurulduğunda ayrı bir önem taşımaktadır.
NASA, son dönemde önemli personel kayıpları yaşadı ve bilim bütçesi üzerindeki baskılar devam ediyor. Daha az insan kaynağıyla daha fazla görev gerçekleştirme ihtiyacı, otomasyon ve yapay zeka destekli çözümleri zorunlu hale getiriyor.
Anthropic tarafında bu çalışma, Claude’un yeteneklerini gerçek dünya koşullarında gösteren somut bir örnek sundu. Kısa süre önce basit oyun senaryolarında bile zorluk yaşayan bir modelin, Mars yüzeyinde güvenli bir rota planlayabilmesi, büyük dil modellerinin kullanım alanlarının hızla genişlediğini ortaya koyuyor.
NASA, ilerleyen dönemlerde yapay zeka destekli otonom sistemleri yalnızca Mars’ta değil, Güneş Sistemi’nin daha uzak bölümlerinde görev yapacak keşif araçlarında da değerlendirmeyi planlıyor. Bu yaklaşım, insan müdahalesinin gecikmeli veya sınırlı olduğu görevlerde, keşif kapasitesini doğrudan etkileyen bir unsur olarak görülmektedir.
Teknoblog, teknoloji gündemini farklı platformlarda düzenli olarak paylaşıyor. WhatsApp kanalında öne çıkan haberleri anlık olarak aktarıyor, Google Haberler üzerinden güncel içerikleri sunuyor, Instagram ve X hesaplarında dikkat çeken başlıkları özetliyor, YouTube kanalında ise ürün incelemeleri ve detaylı anlatımlarla içeriği tamamlıyor.
“`
